Species of Spaces and Other Pieces (1959-1982) | Georges Perec

review by Kukee

Species of Spaces and Other Pieces (1959-1982) | Georges Perec

ความทรงจำของผมผูกพันกับความแคบของเตียง ความคับของห้อง ตลอดจนความขมอ้อยอิ่งของชาที่เข้มและเย็นเกิน

Species of Spaces ชวนสำรวจชีวิตประจำวัน สิ่งแวดล้อม สิ่งของรอบตัว เราเคยสนใจหรือไม่ หรือแค่มองผ่านเพราะมันมีอยู่ เปอเรคเริ่มต้นจากหน้ากระดาษ กายภาพของหน้า คำที่เขียน แต่ละบทบรรยายสรรพสิ่งที่กว้างใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ เตียง ห้องนอน อพาร์ทเม้นท์ ถนน เมือง ชนบท ประเทศ ทวีป โลก ก่อนจบด้วยพื้นที่ว่างจนอวกาศ

เขาสังเกตโดยละเอียด ชำแหละปลีกย่อยอย่างน่าทึ่ง ขนาดห้องนอน ประตู หน้าต่าง ผนัง นาฬิกา โทรศัพท์ ดินสอ ทำไมมันมาอยู่ตรงนี้ เขาตั้งคำถามชวนคิดและให้ทัศนะที่ละเมียดละไม เช่น เจ้าของแมวย่อมรู้ดีว่าแมวอาศัยอยู่ในบ้านได้ดีกว่าคน แม้ในตารางเมตรที่ชวนขนลุก เจ้าแมวน้อยยังหามุมสบายของมันได้

เปอเรคเคยทดลองเลือกสถานที่ 12 แห่งในกรุงปารีส เขาเขียนถึงสถานที่เดือนละ 2 แห่ง วิธีแรกคือไปที่นั่น บันทึกลักษณะบ้าน ร้านค้าหรืออะไรก็ตามที่ต้องตาเขา อีกวิธีหนึ่งคือเขียนจากความทรงจำ ถึงสถานที่เดิม เหตุการณ์ที่เข้าไปเกี่ยวข้อง ผู้คน บรรยากาศ ทุกครั้งที่เขียนจบ เขาจะใส่ของที่ระลึก อาทิตั๋วรถไฟ ตั๋วหนัง ลงซองปิดผนึกด้วยขี้ผึ้ง ให้เพื่อนไปถ่ายภาพสถานที่แล้วใส่รูปไว้อีกซอง เขาเขียนถึงที่เดิมทุกปีจนครบ 12 ปี

เปอเรคอธิบายว่ามันคือไทม์แคปซูล เขาอยากรู้จักประสบการณ์ผ่านวัย สถานที่ ความทรงจำ และงานเขียนของเขา หนังสือของเปอเรคมีแก่นสารวนเวียนอยู่กับสรรพสิ่งในสังคมบริโภค เขาเกิดที่ฝรั่งเศสในปี 1936 พ่อแม่อพยพมาจากโปแลนด์ แต่หลังจากเยอรมันเข้ามามีอำนาจในปี 1939 สองปีถัดมาเขาอพยพไปอยู่กับป้าทางตอนใต้ พ่อตายในสงคราม ส่วนแม่หลบซ่อนอยู่ในปารีส ท้ายที่สุดถูกส่งตัวไปค่ายกักกันชาวยิวและเสียชีวิตที่เมืองเอาชวิทซ์

เปอเรคเติบโตมากับความแปลกแยก หนีจากบ้านป้าตั้งแต่วัย 11 ปี จึงไม่น่าพิศวงที่เขาเหมือนคนไม่มีบ้านและไม่ได้อยู่ ณ แห่งหนใด งานของเขาสะท้อนสังคมผ่านสิ่งของ สรรพสิ่ง ชีวิตผู้คน ความทรงจำจากการเฝ้ามอง สร้างโลกให้มีความหมายใหม่ ดั่งถ้อยคำในหนังสือ “การสัมผัสรู้คือรูปแบบของการเขียน เป็นภูมิศาสตร์ที่เราหลงลืม โดยตัวเราเองนั้นเป็นผู้ประพันธ์” อ่านแล้วอยากตั้งคำถามกับช้อนชาทันที

หมายเหตุ พิมพ์ภาษาอังกฤษครั้งแรกปี 1997 สำนักพิมพ์เพนกวิน