Endurance: Shackleton’s Incredible Voyage (1959) | Alfred Lansing

review by Kukee

Endurance: Shackleton’s Incredible Voyage (1959) | Alfred Lansing

Of all their enemies — the cold, the ice, the sea. He feared none more than demoralization.

ต้นศตวรรษที่ 20 การสำรวจดินแดนที่ไม่เคยสัมผัสเป็นการทดสอบศักยภาพมนุษย์อย่างหนึ่ง การเดินทางไปขั้วโลกเหมือนการแข่งขันกลาย ๆ คือใครจะเป็นคนแรกที่เอาเสาไปปักแกนขั้วโลก หลายคณะล้มเหลวต้องกลับบ้านหรือตายกลางทาง ด้วยความไม่พร้อมของอุปกรณ์ อาหารหมด ความโหดร้ายของสภาพอากาศในโลกน้ำแข็ง แต่ความท้าทายนี้มนุษย์ไม่มีวันย่อท้อ การผจญภัยจึงมีเรื่องเล่าขานไม่รู้จบ

โรเบิร์ต เอฟ สก็อตเป็นชาวอังกฤษคนแรกที่พิชิตแอนตาร์กติกาในปี 1912 คณะสำรวจสี่คนเดินเท้าจากฝั่งตะวันออกของทวีป (ทะเลรอสส์เขตนิวซีแลนด์) จนถึงแกนขั้วโลกใต้ เมื่อไปถึงพบธงของโรอัลด์ อมุนด์เซน ชาวนอร์เวย์ซึ่งไปถึงก่อนหน้าเพียง 34 วัน น่าเสียดายทั้งหมดเสียชีวิตระหว่างทางเดินกลับ ขาดอาหาร หนาวตายทั้งที่เหลืออีกไม่กี่ไมล์จะถึงแคมป์ หากสก็อตทิ้งถุงหินฟอสซิลแสนหนักที่เก็บไปศึกษา คาดกันว่าเขาคงถึงแคมป์ก่อนพายุหิมะถล่ม

Endurance (ทนทาน) เป็นชื่อเรือของคณะสำรวจจากอังกฤษในปี 1914 นำโดยเออร์เนสต์ แชคเคิลตันและลูกเรือ 28 คน จุดมุ่งหมายคือเดินทางข้ามขั้วโลกใต้ แล่นเรือจากทะเลเวดเดลขึ้นแอนตาร์กติกฝั่งตะวันตกที่อ่าววาเซล (อาร์เจนติน่า) ผ่านขั้วโลกจนถึงฝั่งตะวันออกที่ทะเลรอสส์ (นิวซีแลนด์) ระยะทางบนแผ่นดินน้ำแข็งประมาณ 2,300 กม. (ฝั่งตะวันออกมีทีมเรือ Aurora มาวางอาหารตามจุดให้ล่วงหน้า) แผนการนี้เตรียมงานอยู่ 4 ปี ก่อนวันที่เรือน้อยจะออกเดินทาง อังกฤษประกาศทำสงครามกับเยอรมันในสงครามโลกครั้งที่ 1 แชคเคิลตันส่งโทรเลขไปถามกรมทหารเรือยินดียกเลิกโครงการ มีโทรเลขตอบกลับว่าให้ดำเนินการต่อ ผู้ลงนามคือวินสตัน เชอร์ชิล เจ้ากรมนายเรือคนแรกในสมัยนั้น

แชคเคิลตันและคณะประกอบด้วยคนหลากอาชีพ มีหมอผ่าตัดสองคน ช่างไม้ ช่างสี พ่อครัว ช่างภาพ นักภูมิศาสตร์ อุตุนิยม ฟิสิกส์ ชีววิทยา ดับเพลิง ลูกเรือผู้ชำนาญการ ส่วนคนสุดท้ายแอบขึ้นเรือไปอยู่ในตู้ จะไล่ลงก็สายเสียแล้ว แบล็คโบโร่เลยได้ตำแหน่งผู้ช่วยกุ๊กหรือเบ๊ เมื่อได้ผู้นำดี ทีมงานขนยังกับจะไปสร้างประเทศใหม่พร้อมฮัสกี้อีก 59 ตัว การผจญภัยจึงเริ่มขึ้น

แอนตาร์กติกฝั่งตะวันตกล้อมรอบด้วยทะเลเวดเดล แผ่นดินโค้งมีลักษณะคล้ายตัวยูที่ปลายเป็นแหลม มีทางน้ำคล้ายช่องแคบทางซ้ายเรียกว่า Drake Passage ห้วงทะเลลึกมหาโหดที่สุดในโลก ลมพายุ น้ำเชี่ยวแรงเพราะเป็นจุดเริ่มต้นของกระแสน้ำทะเลลึกในแอนตาร์กติก น้ำที่อยู่ในวงกลมของฝั่งเป็นน้ำแข็งเกือบหมด แผ่นน้ำแข็งเคลื่อนตัวรอบวงหาทางออกสู่ทะเลเปิด

Endurance เดินทางจากเกาะเซาท์จอร์เจียที่มีสถานีเรือปลาวาฬตั้งอยู่ ล่องตามกระแสน้ำเพื่อขึ้นตรงอ่าววาเซล แชคเคิลตันตั้งใจจะถึงในวันคริสต์มาสเพราะที่ขั้วโลกใต้ฤดูร้อนกำลังมาเยือน พระอาทิตย์ยี่สิบสี่ชั่วโมง ความหนาวแค่ศูนย์องศา น้ำแข็งยังไม่เกเรและพายุหิมะน้อยลง แต่การเดินทางทะลุทะเลน้ำแข็งยากลำบาก ร่องน้ำต้องเปิดซึ่งการณ์ไม่เป็นอย่างที่คิด เรือน้อยไปติดหล่มก่อนถึงอ่าววันที่ 18 มกราคม 1915 ลอยตามแผ่นน้ำแข็งอยู่เป็นปี มองไปทางไหนมีแต่สีขาว ฤดูหนาวยาวนานติดลบสามสิบองศา ไม่มีวิทยุ ไม่มีใครทราบว่า Endurance หายไปไหน

สปิริตของลูกเรือสร้างกำลังใจให้อยู่รอด พวกเขาตั้งแคมป์ ขุดทางน้ำแข็ง ออกสำรวจ หาอาหารต้องฆ่าแมวน้ำ เพนกวินซึ่งไม่ค่อยมีในจุดนั้น (เหตุที่ต้องฆ่าเพราะมีไขมันที่สามารถกินแล้วอุ่นและเป็นเชื้อเพลิงทำอาหาร) ฝึกหมา เล่าเรื่องให้กันฟัง จดบันทึก ตัดผม ผลัดกันอ่านหนังสือออกเสียง ถกเรื่องน่าสนใจทุกค่ำคืน และรอคำสั่งจากแชคเคิลตัน พวกเขาไม่เคยสิ้นหวังแม้จะดูมืดมนเหลือเกิน

ตุลาคมถัดมา เรือ Endurance อับปาง แผ่นน้ำแข็งขนาดใหญ่สองแผ่นเคลื่อนตัวเกิดแรงดันมหาศาลบีบเรือจนจม คณะแชคเคิลตันขนสัมภาระและเรือเล็ก ย้ายแคมป์ไปเรื่อย ๆ ตามสภาพ พวกเขาได้แต่หวังจะเจอทางออกสู่ทะเล ผ่านมาอีกหกเดือนปี 1916 เรือช่วยชีวิตสามลำขนาดเพียง 6 เมตรกว่ามีโอกาสลงน้ำเพื่อล่องหาเกาะที่ใกล้ที่สุด แต่แผนต้องเปลี่ยนตลอดเวลาเพราะท้องฟ้าปิดหาทางไม่เจอ ลมไซโคลน ห่าฝน

จนในที่สุดดั้นด้นจนเจอเกาะช้าง สุดท้ายแชคเคิลตันต้องทิ้งลูกเรือ 22 คนไว้ที่นี้ เดินทางหกชีวิตด้วยเรือ James Caird เพียงลำเดียว ข้ามน้ำทะเลลึก ระยะทาง 1,287 กิโลเมตรเพื่อกลับเกาะเซาท์จอร์เจีย เมื่อขึ้นฝั่งได้ก็ต้องปีนเขาน้ำแข็งอ้อมไปอีกด้านเพื่อหาสถานี โดยมีแค่ขวาน เชือก หม้อครัว ไดอารี่ และขนมปังบิสกิ๊ตมื้อสุดท้าย ชายสามคนผมยาวปะบ่า หน้าดำ หมดสภาพมนุษย์เดินลงมาจากเขา ทันทีที่บอกว่าเขาคือแชคเคิลตัน นายสถานีน้ำตาไหลพราก

หนังสือเล่าการเดินทางมหัศจรรย์ เมื่อความล้มเหลวคือความสำเร็จครั้งยิ่งใหญ่ของมนุษยชาติ ผู้เขียนได้ข้อมูลเชิงลึกจากไดอารี่ บันทึกเรือ รูปภาพและการสัมภาษณ์ลูกเรือมากมาย แลนซิ่งเขียนสนุกมาก เหตุการณ์ละเอียดยังกับลงเรือไปด้วย ลูกเรือมีชีวิตชีวา อ่านจนจำชื่อจำนิสัย สิ่งสำคัญคือสาระจากการใช้ชีวิตอยู่รอดของพวกเขา โมบี้ดิกส์ในชีวิตจริง คงมีแต่ใจกล้าหาญเท่านั้นที่พวกเขาพกพาไป

Endurance หายไป 24 เดือน ลูกเรือที่เกาะช้างได้รับการช่วยเหลือจากการพยายามสามครั้งแต่เรือไม่สามารถแหวกทะเลไปถึงจนครั้งที่สี่ ลูกเรือกลับบ้านปลอดภัยครบ 28 คน การเดินทางข้ามขั้วโลกใต้มาสำเร็จอีกทีในสี่สิบสองปีต่อมา ส่วนการเดินทางข้ามเขาน้ำแข็งที่ขึ้นชื่อว่าข้ามไม่ได้ ประสบผลสำเร็จในปี 1955