ช่วงเปลี่ยนโปรแกรมการบินในแต่ละปีที่เราเรียกกันว่าเปลี่ยน TPI (Traffic Programme Information แบ่งเป็น Summer TPI หกเดือน และ Winter TPI หกเดือน) นับเป็นเวลาแห่งการเปลี่ยนแปลงลักษณะการทำงานของลูกเรือ กล่าวคือผู้ที่มีอายุงานตามกำหนดจะได้เลื่อนขั้นไปบินยุโรปและอเมริกา ส่วนลูกเรือที่เหนื่อยล้ากับการบินยุโรปและอเมริกาอาจขอมาบินแถบเอเชียบ้าง แต่คนที่ไม่ต้องการเปลี่ยนแปลงอะไรเลย (เพราะมีความจำเป็นบางประการ) ก็อาจขอบินโซนเดิมได้ ทั้งนี้ทั้งนั้นขึ้นกับปัจจัยหลายอย่าง แต่ก็มีบางคนที่ถูกดันไปยุโรปโดยไม่สมัครใจ

ช่วงแรกของการเปลี่ยนแปลง ลูกเรือที่ไม่เคยบินยุโรปและอเมริกาอาจรู้สึกเหนื่อยล้าผิดปกติกับการทำงานในสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป ทั้งการปรับตัวกับสถานที่ทำงานใหม่ (การบินโซนยุโรปและอเมริกาใช้เครื่องบินแบบ 747 และ Md-11) และการทำงานกับเพื่อนร่วมงานที่อาวุโสกว่า ซึ่งเป็นสิ่งที่ลูกเรือมือใหม่ต้องปรับตัวให้ได้

ที่เห็นและเป็นอยู่ในปัจจุบัน ลูกเรือที่มีอายุงานประมาณห้าปีขึ้นไปจึงจะมีโอกาสไปยุโรปและอเมริกา ซึ่งนับว่านานอย่างยิ่งหากเปรียบเทียบกับลูกเรือบางรุ่นเมื่อกาลก่อนที่บินไม่ถึงปีก็ได้ไปยุโรป (ด้วยเหตุผลเช่น ซื้อเครื่องใหม่หรือขยายจุดบินเพิ่ม) มีความเข้าใจผิดบางประการที่มีผู้พูดถึงเสมอว่าลูกเรือใหม่ได้บินเฉพาะเส้นทางในประเทศ วันนี้กินหมูยอที่เชียงใหม่ พรุ่งนี้กินแหนมที่อุดร อ้าวมะรืนไปกินผัดสะตอที่ภูเก็ตอีกแล้ว ข่าวลือกับข่าวจริงนั้นแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

ผมถือโอกาสนี้อธิบายสั้นๆ ว่า เมื่อแรกเข้านั้นลูกเรือทุกคนจะได้ทำงานบนเครื่องบินแบบแอร์บัส, 777 และ 737 ที่เรียกว่า Common Aircraft (เครื่องแบบดังกล่าว Operate ในทุกเส้นทางยกเว้นประเทศในยุโรป อเมริกาและออสเตรเลียบางสถานี) แต่เมื่อมีการสลับสับเปลี่ยนลูกเรือเพื่อไปบินโซนยุโรป ลูกเรือจะได้รับการอบรมเพื่อรู้จักเครื่องบินเพิ่มอีกสองแบบคือ 747 และ Md-11 เมื่อถึงเวลานั้นก็ถือว่าคุณมีโอกาสได้บินในทุกเส้นทางที่การบินไทยเปิดบริการ ส่วนจะบินไปสถานีไหนบ้างนั้นขึ้นอยู่กับเวลาตกฟากของคุณว่าเป็นอย่างไร (ไม่เกี่ยวกับดวงถึงปานนั้นครับ เราจะได้รับมอบหมายให้บินไปสถานีไหนในแต่ล่ะเดือน ขึ้นกับหน่วยงานที่มีหน้าที่จัดตารางบินให้ลูกเรือโดยเฉพาะ)

เอ๊ะ วันนี้ผมเขียนทางการไปหรือเปล่า

การทำงานในสถานที่ใหม่ๆ ย่อมก่อให้เกิดความตึ๊กตึ๊กในดวงหทัยพลันกับพวกมือใหม่หัดขับเป็นธรรมดา ผมเป็นคนหนึ่งที่ย้ายไปบินยุโรปและอเมริกาด้วยเหตุผลง่ายๆ คือต้องการวันหยุดเป็นกอบเป็นกำ (ลูกเรือกลับจากบินยุโรปหรืออเมริกา การบินไทยใจดีจัดวันหยุดให้สองวันติดกันเป็นอย่างน้อย ซึ่งไม่สามารถหาได้หากยังบินเป็นนกอยู่แถบเอเชีย) แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นกับมือใหม่หัดขับทั้งหลายก็คือต้องเตรียมตัวให้พร้อมมากขึ้นก่อนไปทำงาน การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการบินข้ามห้วงแห่งเวลาที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง มิพักพูดถึงการรื้อหนังสือและตำราอันเกี่ยวกับการทำงานขึ้นมาทบทวนก่อนบิน ซึ่งไปกันไม่ได้เลยกับนิสัยขี้เกียจตัวเป็นขนอย่างผม

เค้าล่ะ เพื่อนหนึ่งกำลังเก็กสุดชีวิตบน upper deck

หนึ่ง ตีระ แสงธงทองเป็นสจ๊วตอีกคนที่ไปบินโซนยุโรปในคราวนี้ โชคดีที่หนึ่งเป็นเพื่อนเก่าของผมสมัยเรียนมัธยม จึงไม่ยุ่งยากนักที่จะสอบถามความในใจเกี่ยวกับประสบการณ์ครั้งแรกบนเครื่องจัมโบ้ของหนุ่มหล่อหุ่นล่ำเพื่อนผมคนนี้ สรรพนามที่เราใช้ในชีวิตจริงไม่ไพเราะเพราะพริ้งดั่งปรากฏในนี้หรอกครับ แต่เพื่อมิให้อุจาดผมขออนุญาตใช้สรรพนามที่สุภาพคือผมและคุณแทนก็แล้วกัน

ผม: ทำงานมากี่ปีเนี่ยกว่าจะได้ขึ้นยุโรป
หนึ่ง: เจ็ดปี

ผม: นานมาก ชอบไม๊
หนึ่ง: ชอบอะไร

ผม: ชอบบินยุโรปไง
หนึ่ง: เพิ่งบินไฟลท์เดียว จะรู้ได้ไงชอบไม่ชอบ
ผม: เออจริง ไฟลท์แรกนี่หว่า

แค่เริ่มต้นสัมภาษณ์ก็เกือบมีการวางมวยกันแล้ว นี่เห็นเป็นเพื่อนเก่าหรอกเลยให้อภัย

ผม: พูดดีๆ ตั้งใจหน่อย จะเอาไปลงเว็บ
หนึ่ง: เออ เร็วๆ หน่อยและกัน รถจะออกแล้ว

ผม: ไม่รู้สึกว่าตัวเองแก่ไปเหรอกับการบินยุโรป
หนึ่ง: แก่ แต่ไม่รู้ทำไง

ผม: แล้วทำไมไม่ขอบินแถวนี้เหมือนเดิม
หนึ่ง: อยากหาความแปลกใหม่ให้ชีวิตว่ะ บินอยู่แถวนี้มันก็เป็นอย่างที่เห็นแหละ ไม่บินในประเทศก็วนเวียนอยู่ไซง่อน ฮานอย สิงคโปร์ ดีหน่อยก็ได้ไปญี่ปุ่น ซึ่งนานๆ จะได้ซักไฟลท์ ที่สำคัญผมไม่ชอบการขึ้นๆ ลงๆ หลายรอบกว่าจะจบไฟลท์ (เราเรียกกันว่าสี่แลนด์ คือบินสี่แลนด์ดิ้งกว่าจะได้กลับบ้าน) แล้วก็ต้องแต่งตัวออกจากบ้านทุกวัน ขับรถไปๆ มาๆ เปลืองน้ำมันด้วย

ผม: ไม่มีคนซักเสื้อให้น่ะสิ (ผมแหย่มันไปงั้นแหละ รู้ทั้งรู้ว่าเพื่อนยังหาแฟนไม่ได้)
หนึ่ง: (ทำเป็นไม่สนใจ) แล้วผมเห็นว่ามันเป็นความก้าวหน้าของอาชีพด้วย ชอบไม่ชอบก็ควรลองไปซักปี ถ้าเห็นว่าปรับตัวไม่ได้ค่อยกลับมาบินเหมือนเดิม

ผม: แล้วมีปัญหากับการเปลี่ยนเวลาบ้างไม๊ (อย่าลืมว่าเวลาที่นครลอสแอนเจลีสแตกต่างจากกรุงเทพสิบสี่ชั่วโมง) ใครกินไม่ได้นอนไม่หลับมีปัญหาแน่
หนึ่ง: ผมมีปัญหาเรื่องการนอนบ้างในคืนแรกที่ไปถึง แต่คืนที่สองก็ปรับตัวได้ จริงๆ ไม่รู้ว่าปรับตัวหรือง่วงจนทนไม่ไหวกันแน่ ส่วนการนอนบนเบอร์ท (Berth-ห้องพักผ่อนของลูกเรืออยู่ด้านหลังของเครื่อง 747) ก็มีปัญหาเหมือนกัน มันเหมือนนอนอยู่ในเรือที่โคลงและแคบ และการนอนทั้งยูนิฟอร์มมันให้ความรู้สึกแปลกๆ ว่ะ

ที่นอนบนเบิร์ทจุลูกเรือในการพักผ่อนแต่ล่ะครั้งได้แปดคน นอนไปรัดเข็มขัดไปก็แปลกดี
ลักษณะที่นอนเป็นเตียงสองชั้นเหมือนรถไฟตู้นอน
ปิดไฟมืดสนิทไม่นานมักได้ยินเสียงกรนคร่อกๆ จากเตียงข้างๆ

ผม: แล้วไมไม่เปลี่ยนเป็นชุดนอนหนุ่มน้อยน่ารัก
หนึ่ง: เครื่องบินนะโว้ยไม่ใช่บ้าน

ผม: อะ โอเคๆ แล้วเรื่องการทำงานล่ะ ได้ข่าวว่าอาวุโสทางโน้นเค้าแรง
หนึ่ง: ไม่หรอก มันอยู่ที่การปฏิบัติตัวของเราด้วย ขึ้นไปอวดดีทั้งที่ไม่มีดีจะอวดมันก็น่าหมั่นไส้ แต่ผมขึ้นไปก็อ่อนน้อมถ่อมตน อะไรไม่รู้ก็ถามขอคำแนะนำจากพี่ๆ ผมว่ามันน่าเอ็นดูออกถ้าเราจะยอมรับในสิ่งที่ตัวเองไม่รู้ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นก็ไม่ใช่โง่ซะทุกเรื่อง เรียนมาก็จากตำราเล่มเดียวกับที่พี่ๆ เรียนนั่นแหละ ก็ควรจะทบทวนทำการบ้านก่อนไปบิน ไม่ใช่ขึ้นไปบินโดยไม่รู้อะไรซักอย่างแบบนี้ก็ไม่ไหว

ผม: แน่ใจเหรอว่าคุณไม่ทำให้พี่ๆ เค้าลำบากใจ
หนึ่ง: คิดว่าไม่นะ อย่างที่บอก ผมไม่เคยอวดดี ไปเมกามาก็เจอพี่น่ารักคอยแนะนำ คอยสอนเทคนิคในการทำงาน การ Due กับผู้โดยสารรวมทั้งการใช้ชีวิตในขณะที่อยู่เมกา

ผม: ได้ข่าวว่าไปแปดคืนเมาหกคืน อีกสองคืนไม่เมาเพราะค้างอยู่บนเครื่อง
หนึ่ง: รู้ดีนักนะมรึง ก็พี่เค้าดูแลดี กรูปฏิเสธคนไม่เป็น

ผม: เริ่มไม่สุภาพและคุณหนึ่ง แล้วเรื่องสุขภาพล่ะ
หนึ่ง: โอเคๆ ลืมตัว บินยุโรปเมกาต้องรักษาสุขภาพให้ดีไม่งั้นโทรมแน่ๆ ผมพยายามออกกำลังกายนะ มากบ้างน้อยบ้างก็ยังดีกว่าไม่ทำอะไรเลย เหล้าก็ต้องลดบุหรี่ถ้าเลิกได้ควรเลิก

ผม: ก็เมื่อกี้เห็นเอ็งดูดอยู่แหม่บๆ
หนึ่ง: ก็ว่าจะเป็นตัวสุดท้าย ไม่รู้ กำลังพยายามเลิกอยู่

การเลิกสูบบุหรี่เป็นเรื่องท้าทายอย่างหนึ่งของลูกผู้ชาย ในชีวิตสามสิบห้าฝนของผม ผมเลิกบุหรี่มาแล้วประมาณสามร้อยครั้ง (เฉลี่ยเลิกปีล่ะสิบห้าครั้งหรือเดือนล่ะครั้งกว่าๆ) เลิกนานที่สุดได้สี่ปีและสั้นที่สุดหนึ่งชั่วโมง ปาไฟแช็คทิ้งไปแล้วร้อยกว่าอันรวมทั้งซิบโป้อันเท่ที่ตัดใจยกให้ชาวบ้านไป สาบานกับพระกับเจ้าไม่ทันข้ามวัน ตกเย็นเพื่อนชวนไปเฮฮาก็หาขึ้นมาดูดจนได้ ครั้งนี้ผมเลิกมาได้ปีกว่าแล้ว และยังไม่เกิดอาการ "เสี้ยน" บุหรี่แต่อย่างใด

ผม: ได้ทำอัพเปอร์เด็คหรือยัง (Upper Deck- Business Class บนเครื่องบินแบบ 747 แบ่งเป็นสองส่วน ส่วนล่างระนาบเดียวกับ First Class และ Economy Class เรียกว่า Main Deck ส่วนชั้นบนระนาบเดียวกับห้องนักบินเรียกกันว่าเล่าเต๊งหรือ Upper Deck ขึ้นชื่อว่าทำงานยากและเหนื่อยมิใช่น้อยหากผู้โดยสารเต็ม)
หนึ่ง: ตื่นเต้น เหนื่อยน่าดูเหมือนกัน แต่ยังดีที่ได้ทำงานกับรุ่นพี่ที่เข้าใจ ทุกอย่างมันเรียนรู้กันได้ ใช่ว่าใครจะเก่งใครจะคล่องตั้งแต่เกิดที่ไหน พวกพี่ส่วนใหญ่ก็เป็นเหมือนผมนี่แหละ ไฟลท์แรกสองไฟลท์แรกจะให้ทำงานเนียนเหมือนทำงานมานานได้ไง เฮ้ย ไปก่อน รถจะออกแล้ว

ผม: สุดท้ายๆ มีอะไรแนะนำน้องที่จะขึ้นไปบินยุโรปไฟลท์แรก
หนึ่ง: จะแนะนำอะไร ตัวกรูแทบเอาตัวไม่รอดอยู่แล้ว วันนี้ก็ถูก Assign ไปอยู่ข้างบนอีก เฮ้อ กลุ้ม

ว่าแล้วเพื่อนผมก็วิ่งขึ้นรถ Crew Bus ทิ้งให้ผมมองตามหลังไปอย่างงงๆ

ผู้ที่กำลังจะขึ้นไปบินยุโรปไฟลท์แรกอย่าได้กังวลใจ อย่างที่เพื่อนผมว่าไว้ ทุกอย่างเรียนรู้กันได้ขอเพียงอย่าถอดใจเสียก่อน ผมได้ยินจากปากเพื่อนก็ทึ่ง ไม่น่าเชื่อว่าเพื่อนผมจะพูดอะไรเท่ๆ แบบนี้เป็นกะเค้าด้วย

สวัสดี

โดย กำแหงหาญ ©2004 All Rights Reserved
19apr03